Laatst gecontroleerd: 14 november 2026. Gebaseerd op artikel 7:400 BW en verwante bepalingen (geldend van 8 oktober 2026 tot en met heden) en op uitleg van de Belastingdienst, KVK, Ondernemersplein en de Autoriteit Persoonsgegevens. We zijn geen juristen.

Dit is geen juridisch advies. Een overeenkomst is maatwerk. Een template is een startpunt, geen document dat je ongelezen kunt overnemen. De Belastingdienst beoordeelt een arbeidsrelatie naar de feiten in de praktijk, niet naar een mooie zin in een contract. Bij twijfel schakel je een jurist in.

Als zzp’er werk je regelmatig voor een bureau, een hoofdaannemer of een collega-zzp’er. In de volksmond heet dat vaak onderaanneming. Civielrechtelijk kan het een overeenkomst van opdracht zijn of aanneming van werk. Fiscaal heeft ‘onderaanneming’ een engere betekenis, onder meer voor het verleggen van btw. Wie die verschillen door elkaar haalt, tekent soms het verkeerde papier — of denkt ten onrechte dat een contract schijnzelfstandigheid uitsluit.

In het kort

  • Leg de opdracht schriftelijk vast: partijen, oplevering, prijs en hoe je stopt. Ondernemersplein adviseert dat ook voor zzp’ers.
  • Opdracht is iets anders dan aanneming van werk (art. 7:400 BW versus art. 7:750 BW). ‘Onderaanneming’ heeft fiscaal nog een engere betekenis, onder meer voor btw.
  • Een template beschermt je niet tegen schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer met naheffingen; vanaf 1 januari 2026 kan zij vergrijpboetes opleggen (in 2026 nog geen verzuimboetes). Modelovereenkomsten mag je in beginsel tot en met 31 december 2029 gebruiken, maar alleen als jullie ook écht zo werken.
  • Niet voor wie: dit stuk vervangt geen advocaat of notaris, en gaat niet in op branchespecifieke cao’s of standaardvoorwaarden van een grote opdrachtgever.

Checklist: wat er wél in een overeenkomst moet

Onderwerp Waarom je het vastlegt Bron
Partijen en gegevens Namen, KvK- en btw-nummers van beide partijen. —
Scope en oplevering Wat je doet, wat erbuiten valt, en wanneer het af is. —
Tarief en factuur Tarief afspreken; anders geldt volgens art. 7:405 BW het gebruikelijke of een redelijk loon. art. 7:405 BW
IE en gebruiksrecht Auteursrecht ontstaat bij de maker. Overdracht moet schriftelijk; een exclusieve licentie ook. Ondernemersplein, auteursrecht
Persoonsgegevens / AVG Werkt iemand als verwerker, dan eisen beide partijen een schriftelijke verwerkersovereenkomst (artikel 28 lid 3 AVG). Autoriteit Persoonsgegevens
Opzegging De opdrachtgever mag volgens art. 7:408 BW te allen tijde opzeggen; spreek een termijn en eindafrekening af. art. 7:408 BW
Aansprakelijkheid en verzekering Wie draagt welk risico, en is er een verzekering? Geen standaardzin zonder dat je die begrijpt. —
Btw verleggen (alleen als het geldt) Alleen bij bepaalde fysieke werkzaamheden aan onroerende zaken of schepen; niet bij ontwerpwerk. Belastingdienst, verlegging bij onderaanneming

Wanneer je wél een jurist inschakelt

Schakel een jurist in bij een hoog bedrag, dwingende algemene voorwaarden, overdracht van auteursrecht, een samenwerking die lang duurt of op loondienst lijkt, of een geschil. Voor de fiscale kwalificatie wijst de Belastingdienst onder meer naar de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van SZW (bedoeld voor opdrachtgevers) en naar haar modelovereenkomsten.

De clausules, punt voor punt

1. Partijen, looptijd en scope

Zet de officiële namen, rechtsvorm, KvK-nummer en btw-identificatienummer van beide partijen in het stuk. Beschrijf concreet wat je doet, wat erbuiten valt, de start- en eventuele einddatum, en hoe je oplevert. Meerwerk regel je apart. Hoe vager de scope, hoe groter de kans op gedoe achteraf.

2. Tarief, factuur en betalingstermijn

Artikel 7:405 BW: gaat de opdrachtnemer de overeenkomst aan in de uitoefening van een beroep of bedrijf, dan is de opdrachtgever hem loon verschuldigd. Is de hoogte niet bepaald, dan geldt het gebruikelijke of een redelijk loon. Spreek tarief, eenheid, onkosten en betalingstermijn dus zwart-op-wit af. Welke gegevens op een factuur moeten staan, lees je in ons artikel over verplichte factuurgegevens voor zzp’ers.

3. Intellectueel eigendom en gebruiksrecht

Volgens Ondernemersplein ontstaat auteursrecht automatisch als je het werk maakt. Je kunt een licentie geven (jij blijft rechthebbende) of het recht overdragen (de ander wordt rechthebbende). Overdracht moet schriftelijk, net als een exclusieve licentie. Een niet-exclusieve licentie mag mondeling; schriftelijk is zakelijk verstandiger. Spreek af of de opdrachtgever het werk alleen voor dit project mag gebruiken, en of jij je methode houdt. Ondernemersplein waarschuwt dat een standaardvoorbeeld vaak maatwerk nodig heeft.

4. Persoonsgegevens en geheimhouding

Krijg je persoonsgegevens van de opdrachtgever om de opdracht uit te voeren, dan ben je niet automatisch verwerker, maar het kan wel. De Autoriteit Persoonsgegevens is duidelijk: maken jullie gebruik van een verwerker, dan zijn beide partijen verplicht een schriftelijke verwerkersovereenkomst te sluiten (artikel 28 lid 3 AVG). Beide zijn aansprakelijk als die ontbreekt. Bepaal eerst de rol. Over privacy bij tools lees je meer in AI, de AVG en klantdata. Geheimhouding van niet-openbare informatie hoort er vaak naast.

5. Opzegging en wat je nog krijgt als het stopt

Artikel 7:408 BW: de opdrachtgever kan te allen tijde opzeggen. Een professionele opdrachtnemer kan dat — behoudens gewichtige redenen — slechts bij een overeenkomst voor onbepaalde duur die niet door volbrenging eindigt. Als zzp’er krijg je bij beëindiging geen loon doorbetaald zoals een werknemer, behalve als je einddatum, opzegging of resultaat schriftelijk hebt vastgelegd (Ondernemersplein). Eindigt de opdracht eerder, dan heb je volgens artikel 7:411 BW recht op een redelijk deel van het loon. Het volle loon is alleen verschuldigd als het einde aan de opdrachtgever is toe te rekenen én dat redelijk is. Spreek een opzegtermijn en een eindafrekening af.

6. Aansprakelijkheid: hoog over, geen standaardbelofte

Zet niet klakkeloos een onbeperkte aansprakelijkheid of een algehele uitsluiting in een template. Wat redelijk is, hangt af van de opdracht, je verzekering en dwingend recht. KVK noemt een beroepsaansprakelijkheidsverzekering als signaal van ondernemersrisico, niet als een formulier dat alles afdekt.

Onderaannemer, opdrachtnemer of allebei?

De wet gebruikt verschillende termen, en die dekken niet hetzelfde.

  • Overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW): werkzaamheden buiten een arbeidsovereenkomst die níet bestaan uit het maken van een werk van stoffelijke aard (en ook niet uit bewaarneming, uitgeven of vervoer). Denk aan advies, ontwerp, tekst of software.
  • Aanneming van werk (art. 7:750 BW): buiten dienstbetrekking een werk van stoffelijke aard tot stand brengen en opleveren, tegen een prijs in geld. Denk aan schilderen, installeren of metselen.
  • Fiscale onderaanneming (btw): de verleggingsregeling geldt alleen voor fysieke werkzaamheden aan onroerende zaken of schepen (bouwen, slopen, aanleggen, onderhouden, herstellen, schoonmaken), niet voor ontwerpwerk van bijvoorbeeld architecten. Verleg je btw, dan breng je geen btw in rekening, zet je ‘btw verlegd’ op de factuur en vermeld je het btw-identificatienummer van de afnemer.

Een coach of copywriter die ‘onderaannemer’ van een bureau wordt genoemd, sluit daarmee nog geen aanneming van werk en valt meestal ook niet onder de btw-verlegging voor de bouw.

Wet DBA en handhaving: het contract is niet het hele verhaal

Opdrachtgever en opdrachtnemer zijn volgens de Belastingdienst samen verantwoordelijk voor de fiscale gevolgen van hun arbeidsrelatie. Of er sprake is van loondienst hangt af van alle feiten en omstandigheden. De Belastingdienst noemt drie kenmerken (gezag, persoonlijke arbeid, beloning) en daarnaast onder meer aard en duur van het werk, inbedding in de organisatie en ondernemersrisico.

KVK zette op 5 november 2026 tien kenmerken van een zelfstandige opdracht op een rij en zegt uitdrukkelijk dat het géén afvinklijst is: het draait om het totaalplaatje. De Belastingdienst kijkt naar de praktijk.

Sinds 1 januari 2025 geldt het handhavingsmoratorium niet meer. De Belastingdienst geeft geen aanwijzingen meer en kan bij schijnzelfstandigheid direct correcties en naheffingen loonheffingen opleggen. In 2025 legde zij nog geen verzuim- en vergrijpboetes op. Vanaf 1 januari 2026 kan zij wel vergrijpboetes opleggen; in 2026 legt zij nog geen verzuimboetes op. Naheffen gaat in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of een eerdere aanwijzing niet is opgevolgd. Controleer onderweg of de samenwerking nog steeds geen loondienst is; die kan veranderen.

Een goedgekeurde modelovereenkomst mag je in beginsel nog gebruiken tot en met 31 december 2029, maar alleen als jullie werken zoals daarin staat. Een zin dat er ‘geen dienstbetrekking is’ maakt je niet zelfstandig als de praktijk anders is. Er ligt een voorstel voor een Zelfstandigenwet (volgens KVK beoogd per 1 januari 2028); de Kamer moet daar nog over stemmen.

Wat je níet uit een gratis template moet knippen

  • Buitenlands recht of een buitenlandse rechter, als jullie allebei in Nederland werken.
  • Arbeidsrechtelijke extra’s zoals doorbetaling bij ziekte of vakantie, of een vast rooster: dat kan juist naar loondienst wijzen.
  • Een blinde overdracht van al je IE, inclusief methode of werk van vóór de opdracht, zonder dat je snapt wat je weggeeft.
  • Onbeperkte aansprakelijkheid of juist een totale uitsluiting die je niet hebt laten toetsen.
  • Verouderde VAR-teksten of de suggestie dat ‘een modelovereenkomst tekenen’ genoeg is.
  • Btw verleggen op elke factuur, terwijl de regeling alleen voor bepaalde fysieke werkzaamheden geldt.

Stel dat je een uur uittrekt om deze checklist langs een aangeboden contract te leggen. Dat is een tijdsinschatting, geen belofte dat je een advocaat uitspaart. Zie ook ons stuk over AI-teksten voor offertes.

Ketenaansprakelijkheid: alleen als je zelf weer inhuurt

Volgens KVK (bijgewerkt 3 maart 2026) kan ketenaansprakelijkheid ontstaan als jij een ander bedrijf inhuurt en in die keten loonheffing verschuldigd is. Het gaat om werk waarmee je iets tastbaars maakt; advies valt daar volgens KVK niet onder. Een zzp’er is meestal de ingehuurde, maar kan wél in de keten komen als hij zelf een bedrijf met personeel inhuurt of iemand inleent van een uitzendbureau. Alleen dán kan een G-rekening zinvol zijn. Anders is die volgens KVK niet nodig, omdat je voor jezelf geen loonheffing betaalt.

Veelgestelde vragen

Is een mondelinge afspraak geldig?

Veel afspraken kunnen mondeling tot stand komen, maar je bewijst ze moeilijk. Voor overdracht van auteursrecht en een exclusieve licentie eist de wet schriftelijkheid. Leg einddatum, opzegging en resultaat daarom altijd schriftelijk vast.

Beschermt een modelovereenkomst van de Belastingdienst mij tot 2029?

Een goedgekeurde modelovereenkomst mag je in beginsel nog gebruiken tot en met 31 december 2029, maar alleen als het model past én jullie zo werken als is overeengekomen. Nieuwe beoordelingen neemt de Belastingdienst niet meer in behandeling.

Voorkomt een goede overeenkomst schijnzelfstandigheid?

Nee. Het contract is één van de stukken, niet de doorslag. De Belastingdienst kijkt naar het geheel van de feiten. Een checklist verandert niets aan een praktijk waarin je meedraait als werknemer.

Bronnen

Gratis nieuwsbrief voor zzp’ers

Elke dinsdag één tool, drie tips en wat het kost. Eerlijk, zonder hype.

Ja, stuur me de nieuwsbrief

Je meldt je aan op de pagina van onze nieuwsbriefdienst beehiiv (opent in een nieuw tabblad). Daarna krijg je eerst een bevestigingsmail (dubbele opt-in). Afmelden kan altijd met één klik. Lees ook onze privacyverklaring.